Online Terapi Etkili mi? Araştırmalar Ne Söylüyor?

Teknoloji yalnızca alışverişi, eğitimi ve iş hayatını değil, ruh sağlığı hizmetlerine ulaşma biçimimizi de değiştirdi. Bilgisayar ve telefon sayesinde bir uzmanla görüşmek için artık aynı odada bulunmak gerekmiyor. Bu hizmete online terapi deniyor ve yoğun şehir hayatında psikolojik destek arayan pek çok kişi için giderek daha yaygın bir tercih haline geliyor. Katı çalışma saatleri ve kalabalık şehirde trafikte geçen zaman gibi nedenler, online terapiyi bir ölçüde zorunlu kıldı. 2019'da tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgınında ise insanlar günlerce, hatta haftalarca evden çıkamadı ve psikoterapi süreçleri kesintiye uğradı.

Psikoterapiden fayda görmenin en önemli koşullarından biri devamlılıktır. Salgın gibi olağanüstü dönemlerde ya da yoğun bir iş temposunda seanslara düzenli gitmek zorlaşabilir. Online terapi tam bu noktada devreye girer. Klinik Psikolog Gizem Ünal olarak bu yazıda online terapinin ne olduğunu ve etkililiğine dair araştırmaların ne söylediğini özetliyorum.

Online Terapi Nedir?

Yüz yüze terapi, ekolden ekole değişen yöntemlerle terapistin odasında yürütülür. Online terapide ise fark, uzmanla görüşmek için evinizden çıkmanız, yolda zaman harcamanız ve terapistle aynı odayı paylaşmanız gerekmemesidir. Değişen tek şey terapinin yapıldığı ortamdır; süreç, teknikler ve etik ilkeler aynı kalır. Uzun süredir var olan ama son yıllarda yaygınlaşan bu yöntem, danışanla uzmanı temel klinik görüşme teknikleri ve etik ilkelere uyarak internet üzerinden görüntülü görüşme platformunda buluşturur.

Online Terapide Terapötik İttifak

Online terapide de yüz yüze terapide olduğu gibi üç unsur vardır: terapist, danışan ve ikisi arasındaki ilişki, yani terapötik ittifak. Terapötik ittifak, değişim için gereken bileşenlerin hepsini bir arada tutan bir “pota” gibi düşünülür; hatta tedavinin kendisi ve başlıca iyileştirici etken olarak kabul edilir.

Danışan ve terapist aynı ortamda bulunmadığı, iletişim sanal bir ağ üzerinden kurulduğu için online terapide ittifakın nasıl oluşacağı uzun süre tartışma konusu oldu. Ancak ittifak üzerine yapılan ilk araştırmalar, online ortamın ittifak kurmaya yüz yüze terapiden daha elverişli olabildiğini gösteriyor ^[1]. Bunun nedeni şöyle açıklanabilir: konfor alanınızdan çıkmıyorsunuz, kaçındığınız sosyal ortamlara girip ek stres yaşamıyorsunuz ve terapistle aynı odayı bir ekran aracılığıyla paylaşabiliyorsunuz.

Kendinizi rahat hissetmek, anonimliğinizin korunması ve daha az enerji harcamak terapiye odaklanmayı ve sürece kendinizi vermeyi kolaylaştırır. Bunun etkisiyle ittifak daha kolay kurulur ve online terapi etkisini göstermekte zorlanmaz.

Online Terapiyi Etkili Kılan Etkenler: Erişilebilirlik ve Esneklik

Araştırmalara göre online terapinin etkisini artıran bir başka etken, erişilebilir, kullanışlı ve esnek olmasıdır. Kırsal veya uzak bölgelerde yaşayanlar ve başka nedenlerle yeterli hizmet alamayan topluluklar için sağlık hizmetine ve kanıta dayalı uygulamalara ulaşmayı kolaylaştırır. Hizmete her yerden ve her zaman erişilebilmesi de kullanımı esnek hale getirir. Yüz yüze terapiye gitmekte çeşitli güçlükler yaşayan kişiler için bu erişilebilirlik, etkililiği de beraberinde getirir ^[2].

Covid-19 salgınında enfekte olan kişilerde izolasyon süresince depresyon ve kaygı belirtilerinin arttığı gözlemlendi. Online terapiden yararlanan bireyler, hiç destek almayanlara kıyasla depresyon ve kaygı belirtilerini azaltmada daha başarılı oldu ve kendilerini güvende ve sakin hissetme gibi rahatlama işlevlerini daha iyi yerine getirebildi ^[3].

Online Terapi mi, Yüz Yüze Terapi mi?

Online terapinin etkililiğini inceleyen çalışmaların çoğu belirli psikolojik bozukluk türlerine odaklanmıştır. Alkol kullanımı ^[4], depresyon ^[5], kaygı bozuklukları ^[6], psikosomatik bozukluklar ^[7] ve travma sonrası stres bozukluğu ^[8] gibi sorunlarda online terapinin yüz yüze terapi kadar etkili olduğu bilimsel verilerle gösterilmiştir.

Kaygı, depresyon ve psikosomatik bozuklukları inceleyen çalışmalar terapi türleri üzerinden de veri sunmuştur. Bilişsel davranışçı terapi (BDT), çevrim içi uygulandığında yüz yüze uygulandığı kadar etkili ve başarılı bulunmuştur ^{[4, 5, 6, 7]}.

Üniversite öğrencileriyle yapılan bir araştırmada da online terapi alanlarla yüz yüze terapi alanlar karşılaştırılmış, iki yöntemin etkililiği arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Online terapi alan öğrencilerin yaşam doyumu ile olumlu ve olumsuz duygulanımları, yüz yüze terapi alanlarınkine benzerdir ^[9].

Online Terapide Dikkat Edilmesi Gerekenler

Online terapi için en sık dile getirilen sorunlar internet bağlantısı ve gizliliğin korunmasıdır ^[10]. Kesintisiz bir bağlantı, güvenli bir görüntülü görüşme platformu ve görüşme sırasında başkalarının duyamayacağı sessiz bir ortam bu sorunları büyük ölçüde azaltır.

Sonuç

Online terapi hayatımızda önemli bir yer edinmeye başladı; sağladığı kolaylıklar ve etkililiği sayesinde önümüzdeki dönemde de yaygınlaşacak gibi görünüyor. Etkinliğine dair bilimsel çalışmaların her geçen gün artması ve anlamlı sonuçlar vermesi, güvenilirliğini de güçlendiriyor.

İstanbul’da Online ve Yüz Yüze Psikoterapi

Ben Klinik Psikolog Gizem Ünal; İstanbul Küçükçekmece’de yüz yüze, Türkiye’nin her yerinden ve yurt dışından ise online olarak psikoterapi hizmeti veriyorum. İstanbul psikolog arayışındaysanız ya da Halkalı psikolog seçeneklerini değerlendiriyorsanız, yoğun şehir temposunda seanslara ara vermeden devam etmenin bir yolu online terapi olabilir. Hangi yöntemin size daha uygun olduğunu ilk görüşmede birlikte değerlendiririz.

Çalışma yaklaşımım ve eğitimim için Hakkımda sayfasına, süreç hakkında aklınıza takılanlar için sıkça sorulan sorulara göz atabilir, WhatsApp üzerinden randevu isteyebilirsiniz.

Referanslar

1. [1] Cook, J.E., et al., Working Alliance in Online Therapy as Compared to Face-to-Face Therapy: Preliminary Results, CyberPsychology & Behavior.
2. [2] Stoll, J., et al., 2020, Ethical Issues in Online Psychotherapy: A Narrative Review, Frontiers in Psychiatry.
3. [3] Shatri, H., et al., 2021, The Role of Online Psychotherapy in COVID-19: An Evidence Based Clinical Review, Acta Medica Indonesiana.
4. [4] Riper, H., et al., 2014, Effectiveness of Guided and Unguided Low-Intensity Internet Interventions for Adult Alcohol Misuse: A Meta-Analysis, PLoS One.
5. [5] Andersson, G., et al., 2016, Internet-Supported versus Face-to-Face Cognitive Behavior Therapy for Depression, Expert Review of Neurotherapeutics.
6. [6] Mayo-Wilson, E., et al., 2013, Media-Delivered Cognitive Behavioural Therapy and Behavioural Therapy (self-help) for Anxiety Disorders in Adults, The Cochrane Database of Systematic Reviews.
7. [7] Ebert, D.D., et al., 2013, Web-Based Rehabilitation Aftercare Following Inpatient Psychosomatic Treatment, Rehabilitation (Stuttg).
8. [8] Haberstroh, S., et al., 2014, The Ethical and Legal Practice of Online Counseling and Psychotherapy: A Review of Mental Health Professions, Journal of Technology in Human Services.
9. [9] Zeren, G.S., et al., 2020, The Effectiveness of Online Counseling for University Students in Turkey: A Non-Randomized Controlled Trial, European Journal of Educational Research.
10. [10] Tuzgöl, K., 2020, Online Psikoterapi ve Danışmanlıkta Etik, Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi.